กลับบ้าน… บ้านที่ชื่อว่าผืนป่าธรรมชาติ ย้อนชมเวทีรำลึก 36 ปี สืบ นาคะเสถียร

เรื่องราวการเริ่มต้นจากความชอบเล็กๆ จากการดูนก จนกลายเป็นจุดเริ่มต้นของการทำความเข้าใจธรรมชาติทั้งระบบ ชอบนก อยากรู้จักนก เริ่มเรียนรู้ธรรมชาติ เข้าใจระบบนิเวศ เห็นความสัมพันธ์ธรรมชาติกับโลกมนุษย์ โดย ชุติมา กิตติอภินันท์

ชวนฟังเรื่องราวของทะเลไม่ได้ไกลจากตัวเรา แต่ทะเลเป็นส่วนหนึ่งของบ้านเรา คนส่วนใหญ่มองทะเลเป็นเพียงสถานที่ท่องเที่ยว แต่ทะเลเป็นระบบนิเวศขนาดใหญ่ที่เชื่อโยงเราและโลก จากการทำความเข้าใจโลกใต้ทะเล สู่การตระหนักว่าทะเลไม่ได้เป็นเรื่องไกลตัว และความเข้าใจของคนหนึ่งคนสามารถส่งต่อให้คนอื่นกลับมาเห็นคุณค่าของบ้านที่เราใช้ร่วมกัน โดย ผศ.ดร.ธรณ์ ธำรงค์นาวาสวัสดิ์

ชวนฟังประเด็นขยะไม่ใช่ภาระของใครคนใดคนเดียวแต่เป็นของเราทุกคน และเมื่อเราดูแลมัน เท่ากับเรากำลังดูแลโลกที่เราอยู่ร่วมกัน โดย เปรม พฤกษ์ทยานนท์

ชวนฟังเรื่องราวป่าห้วยขาแข้ง ที่เป็นบ้านที่โอบอุ้มชีวิตนับไม่ถ้วน ทั้งคน สัตว์ป่า ต้นไม้ สายน้ำ และความทรงจำของผู้คน บ้านหลังนี้อาจไม่ได้มีชื่อเราอยู่ในทะเบียนบ้าน แต่เราทุกคนล้วนได้รับประโยชน์จากบ้านหลังนี้และมีหน้าที่ช่วยกันดูแลให้คงอยู่ต่อไป โดย เพิ่มศักดิ์ กนิษฐชาต

ชวนฟังที่มาของหนังสือมังงะเล่มใหม่จากสำนักพิมพ์วิบูลย์กิจ และเบื้องหลังการนำภารกิจในโครงการพญาแร้งคืนถิ่นมาจากสร้างเป็นการ์ตูนมังงะแสนสนุก โดย เจิมใจ พรพิบูลย์

ร่วมพูดคุยกับ กวิน สิริจันทกุล ผู้กำกับสารคดีและผู้ผลิตสื่อด้านสิ่งแวดล้อม ดร.ชวลิต วิทยานนท์ นักวิชาการ กรรมการมูลนิธิสืบนาคะเสถียร ว่าน จิตรทิวัส พรประเสริฐ Founder ทีม Hidden Paradise ดำเนินรายการโดย ฐิติพันธ์ พัฒนมงคล

ท่ามกลางการพัฒนาที่เปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์อย่างรวดเร็ว ยังมีระบบนิเวศดั้งเดิมที่หลงเหลืออยู่ตามพื้นที่ต่างๆ แต่ธรรมชาติเหล่านี้จำนวนมากอาจไม่เคยถูกมองเห็นในฐานะ ‘พื้นที่สำคัญ’ เพราะไม่ได้อยู่ในเขตอนุรักษ์ ไม่ได้โดดเด่นบนแผนที่ หรือไม่ได้มีคุณค่าทางเศรษฐกิจที่มองเห็นได้ทันที

Hidden Paradise ชวนเราออกเดินทางไปค้นหาพื้นที่เหล่านี้ ผ่านสายตาของช่างภาพ นักนิเวศวิทยา และนักธรรมชาติวิทยา เพื่อกลับมาถามคำถามที่ใหญ่กว่าแค่การค้นพบธรรมชาติว่า

เราเหลือธรรมชาติดั้งเดิมอยู่มากน้อยแค่ไหน ? อะไรทำให้เรามองไม่เห็นคุณค่าของมัน ? และเมื่อเราเห็นแล้ว เราจะปกป้องมันอย่างไร ?

ร่วมพูดคุยกับ นิยม ทองเหมือน ผู้จัดการโครงการและผู้ประสานงานเครือข่ายนกอพยพ สมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย (BCST) อรยุพา สังขะมาน เลขาธิการมูลนิธิสืบนาคะเสถียร เพ็ญโฉม แซ่ตั้ง ผู้อำนวยการมูลนิธิบูรณะนิเวศ (EARTH) ดำเนินรายการโดย ภควัต โฉมศรี

EIA/EHIA ถูกออกแบบให้เป็นเครื่องมือสำคัญในการประเมินและป้องกันผลกระทบจากโครงการพัฒนาที่อาจส่งผลต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชน แต่กระบวนการดังกล่าวสามารถทำหน้าที่ปกป้องสิ่งแวดล้อม ได้จริงหรือไม่ หรือกำลังกลายเป็นเพียงขั้นตอนหนึ่งที่ทำให้โครงการสามารถเดินหน้าต่อไปได้

ชวนมองไปข้างหน้าว่า หากต้องการให้ EIA/EHIA กลับมาเป็นเครื่องมือเพื่อปกป้องสิ่งแวดล้อมอย่างแท้จริง เราควรเปลี่ยนอะไร และ พ.ร.บ.ส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติควรได้รับการแก้ไขในประเด็นใดบ้าง

บทเรียนจากนิเวศวิทยาป่าไม้และการเคลื่อนที่ของช้างป่า สู่กรณีอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด ประเด็นช้างป่าไม่ได้เลือกใช้พื้นที่แบบสุ่ม การทำความเข้าใจช้างจึงต้องมองให้เห็นมากกว่าจุดที่พบช้าง แต่ต้องเข้าใจโครงสร้างของป่า แหล่งอาหาร แหล่งน้ำ พื้นที่หากิน และเส้นทางการเคลื่อนที่ งานวิจัยด้านนิเวศวิทยาป่าไม้และสัตว์ป่าในอุทยานแห่งชาติเขาสิบห้าชั้น จะพาไปสำรวจว่าบ้านของช้าง มีความสัมพันธ์กับผืนป่าอย่างไร และเมื่อพื้นที่ธรรมชาติถูกเปลี่ยนแปลงจากการพัฒนาโครงการขนาดใหญ่ เช่น อ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด เราควรถามอะไรเกี่ยวกับช้าง ผืนป่า และพื้นที่ที่เหลืออยู่ โดย ธรรมนูญ เต็มไชย