‘บ้าน’ เป็นคำสั้นๆ แต่มีหลายความหมาย
สำหรับบางคน บ้านคือสถานที่ที่มีคนรออยู่ เป็นความทรงจำในวัยเด็ก กลิ่นข้าวสุก เสียงฝนตกกระทบหลังคา หรือแม้แต่ต้นไม้หน้าบ้านที่ยังจำได้ว่าเคยปีนเล่นยามเยาว์
แต่ในหลากความทรงจำ ยังมีบ้านอีกหลังที่หลายคนอาจหลงลืมไปอย่าง ‘ผืนป่า’
เมื่อสามสิบหกปีก่อน สืบ นาคะเสถียร จากไปพร้อมกับคำถามมากมาย บางคำถามถึงตอนนี้ยังไม่มีคำตอบ เหมือนงานอนุรักษ์ที่ไม่มีวันเสร็จ
แต่สิ่งหนึ่งที่ชัดเจนขึ้นตามกาลเวลา คือ สืบ พยายามปกป้องสิ่งหนึ่งที่เรียกว่า ‘บ้าน’
ไม่ว่าจะเป็นบ้านของเสือ บ้านของช้าง ของนกเงือก ของลำธาร และเมล็ดพันธุ์ที่รอวันงอกเงย รวมถึงบ้านของเราทุกคน ที่ในอดีตเราอาจยังไม่เห็นความเชื่อมโยงนั้น
หลังสามสิบหกปีผ่านไป ความเปลี่ยนแปลงบนโลกได้อธิบายแทนเจตจำนงค์ของสืบ
เมื่อป่าลดน้อยถอยลง ฤดูกาลเดิมเริ่มไม่มาตามนัด ช่วงเวลาแห่งความร้อนกินเวลานานกว่าเดิม ซ้ำยังแย่งชิงเวลาไปจากวัสสานะ ไฟป่าเกิดถี่ขึ้น แม่น้ำเปลี่ยนทิศทางและไม่สะอาดเหมือนเก่า สภาพอากาศที่ไม่ต่างจากก่อนยุคอุตสาหกรรม
เมื่อธรรมชาติเริ่มเสียสมดุล ก็ไม่ต่างกับอาการอาศัยอยู่ในบ้านที่กำลังไหวเอนด้วยแรงสั่นของแผ่นดินไหว
และนั่นทำให้เรื่องที่ครั้งหนึ่งเคยถูกมองว่า ‘ไกลตัว’ ค่อยๆ เขยิบใกล้ชิดเรามากขึ้น จนชีวิตของผู้คนต้องเปลี่ยนวิถี – ไม่ว่าจะอยู่กลางเมืองหรือกลางป่าก็ตาม
ปีนี้ เป็นปีที่ 36 หลังการจากไปของสืบ นาคะเสถียร และเป็นปีที่โลกและบ้านของเราเปลี่ยนไปจากเมื่อ 36 ปี ก่อน คนรุ่นที่เกิดหลังเดือนกันยายน 2533 อาจไม่เคยพบเห็นว่าบ้านของเราในเวลานั้นเป็นอย่างไร และต่างกับตอนนี้มากแค่ไหน
งานรำลึกสืบในปีนี้ จึงอยากชวนทุกท่านมาร่วมกันตั้งถามคำถามง่ายๆ ว่า วันนี้… เรายังจำความหมายและความสำคัญของคำว่า ‘บ้าน’ ได้มากน้อยแค่ไหน ไม่ว่าจะเป็นบ้านในอดีต หรือหลังปัจจุบันที่เรากำลังใช้ชีวิต
และอาจเป็นหลังสุดท้าย
บางที นี่อาจเป็นสิ่งที่ ‘สืบ นาคะเสถียร’ พยายามบอกกับเรามาตั้งแต่สามสิบหกปีก่อน โดยไม่เคยพูดคำว่า ‘บ้าน’ ออกมาตรงๆ เลยสักครั้ง…
ร่วมรำลึก 36 ปี สืบ นาคะเสถียร
- เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง วันที่ 31 สิงหาคม – 1 กันยายน 2569
- หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร วันที่ 12 – 13 กันยายน 2569
ติดตามรายละเอียดและกำหนดการเพิ่มเติมได้เร็วๆ นี้
ผู้เขียน
ทำงานอิสระที่เกี่ยวข้องกับหนังสือ การเขียน เรื่องสิ่งแวดล้อมและดนตรีนอกกระแส - เวลาส่วนใหญ่ของชีวิตใช้ไปกับการนั่งมองความเคลื่อนไหวของใบไม้และสายลม
