วันที่ 29 กันยายน 2026 เทศบาลบาอูเรส (Baures) ทางตะวันออกเฉียงเหนือของโบลิเวีย ประกาศจัดตั้งเขตอนุรักษ์สัตว์ป่า Agua Dulce ครอบคลุมพื้นที่ 289,304 เฮกตาร์ หรือประมาณ 2,893 ตารางกิโลเมตร
นับเป็นความสำเร็จครั้งสำคัญในการสร้าง ‘สายใยแห่งชีวิต’ เชื่อมผืนป่าอนุรักษ์หลายแห่งและระบบนิเวศที่หลากหลายเข้าไว้ด้วยกัน หลังเป็นช่องว่างที่ขาดการดูแลรักษามานานหลายปี ณ จุดหนึ่งของผืนป่าใหญ่อย่างแอมะซอน
เขตอนุรักษ์สัตว์ป่า Agua Dulce ตั้งอยู่บริเวณลุ่มแม่น้ำอิตีเนซ (Iténez) หรือที่รู้จักในชื่อแม่น้ำกวาโปเร (Guaporé) ในฝั่งบราซิล มีความยาวประมาณ 1,255 กิโลเมตร เป็นแนวพรมแดนส่วนใหญ่ของประเทศโบลิเวียกับบราซิล
พื้นที่สองฟากฝั่งแม่น้ำเชื่อมต่อทั้งระบบนิเวศป่าฝนแอมะซอน ทุ่งหญ้า พื้นที่น้ำท่วมถึง และป่าริมน้ำ ของประเทศโบลิเวียและบราซิลเข้าไว้ด้วยกัน เช่น อุทยานแห่งชาติโนเอล เคมป์ฟฟ์ เมอร์คาโด ที่สวยงาม อุทยานประจำจังหวัดอิเตเนซ และพื้นที่คุ้มครองเทศบาลบาโฮ ปารากัวในโบลิเวีย และอุทยานแห่งรัฐโครุมเบียรา เขตสงวนเพื่อการสกัดทรัพยากรเปดราส เนกราส และอุทยานแห่งรัฐอิลฮา ดาส ฟลอเรสในบราซิล
แม้พื้นที่ป่าแต่ละแห่งจะได้รับการคุ้มครองแล้ว แต่หากพื้นที่ระหว่างกันถูกแผ้วถางหรือเปลี่ยนไปใช้ประโยชน์อย่างอื่น สัตว์ก็อาจเดินทางระหว่างผืนป่าได้ยากขึ้น เขตอนุรักษ์ Agua Dulce จึงเข้ามาช่วยรักษาความต่อเนื่องของป่าและระบบนิเวศริมแม่น้ำอิตีเนซ ทั้งในแนวแม่น้ำและพื้นที่โดยรอบ
ในการสำรวจความหลากหลายทางชีวภาพในพื้นที่ พบว่าเขตอนุรักษ์ Agua Dulce เป็นแหล่งอาศัยของสัตว์ป่าหลากหลายชนิด ตั้งแต่จากัวร์ โลมาแม่น้ำแอมะซอน นากยักษ์ สมเสร็จ ไปจนถึงไคแมนดำ
ข้อมูลจาก Rainforest Trust ระบุว่า เป็นถิ่นอาศัยของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมมากกว่า 70 ชนิด สัตว์เลื้อยคลานและสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 47 ชนิด และปลา 55 ชนิด ขณะที่ Conserva Aves รายงานว่ามีการบันทึกพบนกในพื้นที่ 355 ชนิด
แม้จะสำรวจพบความสมบูรณ์ในพื้นที่ แต่ที่ผ่านมาพื้นที่ลุ่มน้ำอิตีเนซเผชิญแรงกดดันจากหลายด้าน ทั้งไฟป่า การแผ้วถางป่าเพื่อทำเกษตรกรรม และการทำเหมืองแร่ผิดกฎหมาย ซึ่งอาจส่งผลต่อทั้งถิ่นอาศัยของสัตว์ป่าและคุณภาพน้ำในแม่น้ำ
รายงานเกี่ยวกับการจัดตั้งเขตอนุรักษ์ Agua Dulce ระบุว่า ปัญหาเหล่านี้เป็นหนึ่งในเหตุผลที่ต้องเร่งคุ้มครองพื้นที่ โดยเฉพาะความเสี่ยงจากการปนเปื้อนของน้ำที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรมเหมืองแร่ ซึ่งอาจกระทบต่อระบบนิเวศในแม่น้ำและพื้นที่ริมฝั่ง
ก่อนหน้านั้น ในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 หน่วยงานรัฐของโบลิเวียเข้าตรวจสอบแคมป์ทำเหมืองทองคำผิดกฎหมายบริเวณ Cerro San Simón ริมแม่น้ำอิตีเนซ ในเขตเทศบาลบาอูเรส พบการขุดดิน บ่อตกตะกอน และเครื่องจักรที่ใช้ในการสกัดทองคำ ซึ่งทางเจ้าหน้าที่ที่เข้าตรวจสอบระบุว่ากิจกรรมดังกล่าวสร้างความเสียหายต่อดิน พื้นที่ป่า และระบบนิเวศโดยรอบ
ขณะเดียวกัน การพบภัยคุกคามย่อมไม่เป็นผลดีต่อสัตว์ที่ต้องใช้พื้นที่กว้างในการดำรงชีวิต แต่หากพื้นที่ได้รับการคุ้มครองสัตว์ป่าจะมีโอกาสสามารถเคลื่อนย้ายระหว่างถิ่นอาศัยได้สะดวก และลดความเสี่ยงที่ประชากรสัตว์ป่าจะถูกแยกออกจากกัน เพราะสัตว์ป่าหลายชนิดต้องใช้พื้นที่กว้างในการหาอาหาร สืบพันธุ์ และเคลื่อนย้ายไปยังถิ่นอาศัยอื่น
สำหรับการผลักดันเขตอนุรักษ์ Agua Dulce เป็นความร่วมมือระหว่าง Faunagua (องค์กรด้านการวิจัยและอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติในโบลิเวีย) ทำงานร่วมกับชุมชนท้องถิ่นและเทศบาลบาอูเรส รวมถึงได้รับการสนับสนุนจาก Rainforest Trust ในด้านเงินทุน การผลักดันสถานะทางกฎหมาย และจัดทำแผนแม่บทพื้นที่สำหรับการบริหารจัดการระยะยาว
รอซเมรี อายาลา โลซาดา (Rosmery Ayala Lozada) ผู้อำนวยการบริหารของ Faunagua ระบุว่า การประกาศเขตอนุรักษ์เป็นเพียงก้าวแรกของการทำงาน ขั้นต่อไปคือการเดินหน้าแผนบริหารพื้นที่ร่วมกับชุมชนในและรอบเขตอนุรักษ์ โดยกำหนดแนวทางดูแลพื้นที่ให้เหมาะกับสภาพธรรมชาติของแต่ละบริเวณ พร้อมเปิดทางให้ชุมชนใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืน เพื่อให้การอนุรักษ์ดำเนินควบคู่ไปกับวิถีชีวิตและการสร้างรายได้ของครอบครัวในท้องถิ่น
ภารกิจต่อจากนี้จึงอยู่ที่การนำแผนไปปฏิบัติจริง ตั้งแต่การดูแลพื้นที่ การติดตามภัยคุกคาม ไปจนถึงการทำงานร่วมกับชุมชน เพื่อให้เขตอนุรักษ์ที่เกิดขึ้นใหม่สามารถรักษาผืนป่าและแม่น้ำได้อย่างต่อเนื่อง
Rainforest Trust องค์กรอนุรักษ์ธรรมชาติจากสหรัฐอเมริกา ระบุว่า การจัดตั้งเขตอนุรักษ์ Agua Dulce ทำให้พื้นที่ที่องค์กรมีส่วนสนับสนุนให้ได้รับการคุ้มครองทั่วโลกมีขนาดสะสมเกิน 70 ล้านเอเคอร์ หรือประมาณ 283,000 ตารางกิโลเมตร ซึ่งใกล้เคียงกับขนาดของรัฐเนวาดาในสหรัฐฯ
และเป็นเป้าหมายเดียวกับกรอบความหลากหลายทางชีวภาพโลก ที่ตั้งเป้าให้พื้นที่ทางบกและทางทะเลอย่างน้อย 30 เปอร์เซ็นต์ได้รับการอนุรักษ์ภายในปี 2030 หรือเป้าหมาย 30×30
อ้างอิง
- Rainforest Trust Surpasses 70 Million Acres Protected Worldwide; Organization adds 10 million protected acres in just eight months
- Bolivia adds 289,304 protected hectares in the Iténez basin with the creation of the Agua Dulce Reserve
- Baures crea la Reserva de Vida Silvestre Municipal
- AJAM Y ARMADA BOLIVIANA DESARTICULAN CAMPAMENTO DE MINERÍA ILEGAL EN EL CERRO SAN SIMÓN OPERADO POR EXTRANJEROS
- NGO Celebrates 70 Million Amazon Acres Conserved After Protecting Are Called a ‘Link of Life’
- The Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework (GBF)
ผู้เขียน
ทำงานอิสระที่เกี่ยวข้องกับหนังสือ การเขียน เรื่องสิ่งแวดล้อมและดนตรีนอกกระแส - เวลาส่วนใหญ่ของชีวิตใช้ไปกับการนั่งมองความเคลื่อนไหวของใบไม้และสายลม
บทความอื่นๆ
การประชุม COP17 จะหยุดการสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพได้ทันหรือไม่
101 ความเชื่อมโยงทางธรรมชาติ
ประชากรสัตว์ป่าลดลง 73% ตลอดครึ่งศตวรรษ แต่หลักฐานการฟื้นตัวของธรรมชาติยังเปิดทางให้ความหวัง
สำนักอนุรักษ์เพชรบุรี แสดงจุดยืนไม่เห็นด้วยเหมืองโดโลไมต์ใกล้ป่าแก่งกระจาน หวั่นกระทบมรดกโลก ชงถอนพื้นที่จากเขตแหล่งแร่
