ทุกเดือนกันยายน เรื่องราวของ สืบ นาคะเสถียร ยังคงกลับมาอยู่ในความทรงจำของคนรุ่นใหม่ ผ่านกิจกรรมรำลึกที่จัดขึ้นโดยชมรมอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในมหาวิทยาลัยต่างๆ
จากพิธีจุดเทียน นิทรรศการบอกเล่าเรื่องราวของคนทำงานอนุรักษ์ ไปจนถึงวงเสวนาปัญหาสิ่งแวดล้อมที่กำลังเกิดขึ้นในปัจจุบัน
36 ปีหลังการจากไปของสืบ นาคะเสถียร นักศึกษาที่เข้าร่วมกิจกรรมเหล่านี้อาจเกิดไม่ทันช่วงเวลาที่เขาทำงานปกป้องผืนป่า แต่พวกเขายังคงเรียนรู้ ทำความรู้จัก และนำเจตนารมณ์ของสืบมาพูดถึงในแบบของตัวเอง ชวนให้เห็นว่าการรำลึกถึงคนคนหนึ่งยังเดินทางต่อไปได้ ผ่านคำถาม ความสนใจ และการลงมือทำของคนรุ่นใหม่
สืบสานงานสืบ นาคะเสถียร ครั้งที่ 26
โดย มหาวิทยาลัยนเรศวร
มหาวิทยาลัยนเรศวรจัดงาน สืบสานงานสืบ นาคะเสถียร ขึ้นอย่างต่อเนื่องเป็นประจำทุกปี โดยในปีนี้จัดขึ้นเป็นครั้งที่ 26 ในวันที่ 1 กันยายน 2569 เวลา 17.00–22.00 น. เพื่อรำลึกถึงคุณสืบ นาคะเสถียร
ภายในงานมีกิจกรรมพิธีรำลึกถึงคุณสืบ นาคะเสถียร โดยผู้เข้าร่วมงานจะได้รับเทียนเพื่อร่วมยืนสงบนิ่งเป็นเวลา 1 นาที เพื่อแสดงความเคารพและร่วมรำลึก
นอกจากนี้ ยังมีกิจกรรมเสวนาในหัวข้อ “สิ่งแวดล้อมใกล้ตัวกว่าที่คิด” เพื่อให้ผู้เข้าร่วมงานได้รับความรู้ โดยได้รับเกียรติจาก นางสาวพันทิวา แสงอบ หรือพี่เบส ตำแหน่งนักวิชาการป่าไม้ปฏิบัติการ มาเป็นวิทยากร
ในส่วนของฐานกิจกรรมต่างๆ ภายในงานมีด้วยกัน 3 ฐานกิจกรรม ประกอบด้วย
ฐานผ้าปั๊มมือ 4 เมตร – ผ้าปั๊มมือตรงนี้ก็คือจะเปิดโอกาสให้คนที่เข้าร่วมงาน ได้มีส่วนร่วมในการทำกิจกรรมตรงนี้สามารถเขียนอะไรลงไปในผ้าก็ได้
ฐาน “เสียงที่ส่งต่อ” – จากเสียงของลุงสืบ สู่เสียงของเรา ร่วมเขียนความรู้สึก ความทรงจำ และสิ่งที่อยากเห็นเพื่อผืนป่าและสิ่งแวดล้อม
ฐานแจกตั๋วสะสมแต้ม เล่นตามสถานี 3 สถานี มีสถานีสัตว์ป่า น้ำ ป่าไม้
- สถานีที่ 1 ฐานสัตว์ป่า บอร์ดคำที่เกี่ยวกับสัตว์ป่าสงวน หาคำศัพท์สัตว์ป่าสงวนสองในสามคำ
- สถานีที่ 2 ฐานน้ำ เราจะมีป้ายต้นน้ำ กลางน้ำและปลายน้ำ สุ่มมา 1 ชุด ให้เรียงจาก ต้นน้ำ กลางน้ำ ปลายน้ำ มาแขวนที่ตะแกรงที่ตั้งอยู่
- สถานีที่ 3 ฐานต้นไม้ (ต้นไม้มีชีวิต) ให้เขียนคำมั่นสัญญา หรือสิ่งที่อยากทำเพื่อธรรมชาติ บนใบไม้แห่งความหวัง (กระดาษพิมพ์ลายฝ่ามือ) จากนั้นนำใบไม้ไปแขวนที่ต้นไม้
บรรยากาศภายในงานเต็มไปด้วยความร่มเย็นและความอบอุ่น พร้อมการตกแต่งด้วยต้นไม้จำนวนมาก ทำให้รู้สึกสดชื่นเหมือนยกป่ามาไว้ที่งาน ผู้เข้าร่วมสามารถใช้เวลาร่วมกิจกรรม เรียนรู้ และแลกเปลี่ยนความคิดด้านสิ่งแวดล้อมภายในงาน
สืบปณิธาน 36 ปี สืบ นาคะเสถียร
โดย สโมสรนิสิตคณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
โครงการ สืบปณิธาน 36 ปี สืบ นาคะเสถียร จัดขึ้นตลอดระยะเวลา 2 วันเต็ม เพื่อรำลึกถึงการอุทิศตนของคุณสืบ นาคะเสถียร และเปิดพื้นที่ให้คนรุ่นใหม่ร่วมส่งเสียงแทนผืนป่า บรรยากาศภายในงานอบอวลไปด้วยพลัง ความอบอุ่น และความตื่นตัวของเหล่านิสิตและผู้เข้าร่วมงานที่แวะเวียนมาแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกันอย่างต่อเนื่อง
กิจกรรมวันที่ 1 กันยายน : บรรยากาศในวันแรกเริ่มต้นขึ้นอย่างสงบและเปี่ยมด้วยความหมายในพิธีวางพวงมาลา เพื่อแสดงความเคารพและรำลึกถึงความเสียสละของ สืบ นาคะเสถียร จากนั้นเข้าสู่ไฮไลท์สำคัญกับเวทีเสวนา 4 หัวข้อเข้มข้นที่สะท้อนวิกฤติสิ่งแวดล้อม ได้แก่
เรื่องที่ 1 “ใครมาก่อนกาล เมื่อบ้านกลายเป็นเขตป่าอนุรักษ์” ชวนมองลึกเพื่อหาจุดสมดุลระหว่างวิถีชีวิตดั้งเดิมของชุมชนกับการอนุรักษ์ธรรมชาติ
เรื่องที่ 2 “วิกฤตเขื่อนโขงกับบ้านหลังสุดท้าย” เจาะลึกผลกระทบข้ามพรมแดนที่ส่งแรงสั่นสะเทือนต่อระบบนิเวศลำน้ำและวิถีชีวิตผู้คน”
เรื่องที่ 3 “ชีวิตที่ถูกตีราคา จากป่าสู่กรงขัง” เพื่อระดมแนวทางหยุดยั้งขบวนการพรากชีวิตบริสุทธิ์ออกจากผืนไพร
เรื่องที่ 4 “วิกฤตช้างไทย ใครช่วยได้” ท่ามกลางปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับช้างในวันที่ผืนป่าถิ่นอาศัยหดแคบลง
ช่วงเย็นอบอวลไปด้วยความประทับใจจากการแสดงดนตรีสดโดยวง whatfalse ก่อนจะปิดท้ายค่ำคืนด้วย พิธีจุดเทียนรำลึก ร่วมส่งต่อเปลวไฟแห่งอุดมการณ์ให้สว่างไสวท่ามกลางบรรยากาศอันเงียบสงบและตราตรึง
กิจกรรมวันที่ 2 กันยายน : การจัดงานในวันที่สองเริ่มต้นด้วยการเปิดรับสารผ่านสารคดีสะเทือนอารมณ์เรื่อง “เมื่อสัตว์ป่ายังมีเสียง” กระตุ้นเตือนให้ตระหนักถึงความเปราะบางของชีวิตสัตว์ป่าที่ไม่อาจเรียกร้องสิทธิใดให้ตนเองได้ ก่อนจะปิดฉากกิจกรรมอย่างอบอุ่นด้วยบทเพลงจากวงดนตรีนิสิตมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ที่เติมเต็มพื้นที่ด้วยบรรยากาศแห่งความหวังและพลังของคนรุ่นใหม่
พื้นที่นิทรรศการและการมีส่วนร่วมตลอดทั้งสองวัน ที่รังสรรค์โดยนิสิตคณะวนศาสตร์ ชั้นปีที่ 2 และ 3 ได้รับความสนใจอย่างต่อเนื่อง โดยแบ่งออกเป็น 2 ส่วนหลัก ประกอบด้วย
โซนเส้นทางชีวิตและงาน : จัดแสดงแผนผังไทม์ไลน์จำลองการทำงานของ สืบ นาคะเสถียร ในแต่ละช่วงสำคัญ เพื่อให้ผู้ชมนิทรรศการได้เห็นภาพการอุทิศตน
โซนระบบนิเวศและสัตว์ป่า: จัดแสดงสัตว์สตัฟฟ์ร่วมกับการจัดสวนขนาดเล็กเพื่อสะท้อนความหลากหลายทางชีวภาพ
นอกจากนี้ยังมีการร่วมแรงร่วมใจจากเครือข่ายชมรมต่างๆ ในมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เช่น ชมรมรักษ์ช้างไทย, ชมรมอนุรักษ์, ชมรมคนสร้างป่า และ กลุ่ม Wildlife วนศาสตร์ พร้อมทั้งการจัดแสดงผลงานประกวดภาพวาดเสมือนคุณสืบและภาพถ่ายสัตว์ป่าในประเทศไทย ที่เปิดพื้นที่ให้ทุกคนได้สัมผัสความงามและความเปราะบางของพงไพรผ่านมุมมองของเยาวชนและคนรักป่าอย่างแท้จริงชมรมอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
งาน 36 ปี ตามรอยสืบ หลังผืนป่า
โดย ชมรมอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
จัดขึ้นวันที่ 2-3 กันยายน 2569 กิจกรรมภายในงานประกอบไปด้วย นิทรรศการงาน “36 ปี ตามรอยสืบ หลังฝืนป่า” กิจกรรมรำลึกถึง “คุณสืบ นาคะเสถียร” กิจกรรมรับฟังการบรรยายในหัวข้อ “คนเฝ้าป่า” จากคุณชัยวัฒน์ ลิ้มลิขิตอักษร กิจกรรมรับชมภาพยนตร์เรื่อง “ฝนตกที่ห้วยขาแข้ง” กิจกรรมรับชมการแสดงดนตรีสดจากศิลปิน “สุขเสมอ” และ “ดวงดาวเดียวดาย และกิจกรรม Workshop ทำของที่ระลึก
ไฮไลท์ของงานจัดภายใต้ธีม “เจ้าหน้าที่และนักอนุรักษ์ธรรมชาติ” โดยถูกนำเสนอผ่านกิจกรรมภายในงาน โดยเฉพาะนิทรรศการ ที่พาทุกคนย้อนมองเรื่องราวของ สืบ นาคะเสถียร ตลอดจนเจ้าหน้าที่ผู้ยังคงทำหน้าที่ปกป้องผืนป่าในปัจจุบัน ผ่านเรื่องราวที่ถ่ายทอดออกมาใน 4 โซนหลัก ได้แก่
โซนที่ 1 “สูญสิ้นเสียง” ได้ชวนทุกคนตระหนักถึงความสำคัญของผืนป่า และชวนทุกคนตั้งคำถามว่า หากธรรมชาติค่อย ๆ เลือนหาย เราจะเหลืออะไรไว้ให้คนรุ่นต่อไป
โซนที่ 2 “ส่องสาส์นสืบ” พาทำความรู้จักสืบ นาคะเสถียร ผ่านเรื่องราวชีวิต ความตั้งใจ และอุดมการณ์ที่ยังคงส่งต่อแรงบันดาลใจมาจนถึงปัจจุบัน
โซนที่ 3 “คนเฝ้าป่า” พาไปรู้จักกับเจ้าหน้าที่ ผู้พิทักษ์ป่า ผ่านหน้าที่ ความรับผิดชอบ และความเสี่ยงที่ต้องเผชิญ รวมถึงการรับชมคลิปสัมภาษณ์จากเจ้าหน้าที่จริง ที่ถ่ายทอดมุมมองถึงแรงบันดาลใจ และสิ่งที่อยากส่งต่อถึงคนรุ่นหลัง
โซนที่ 4 “ใบไม้จากเมือง” เปิดพื้นที่ให้ทุกคนส่งต่อคำขอบคุณ กำลังใจ และความรู้สึกถึงเจ้าหน้าที่ผู้พิทักษ์ป่า โดยข้อความทั้งหมดถูกรวบรวมและส่งต่อให้เจ้าหน้าที่ตัวจริง เพื่อให้พวกเขาได้รับรู้ว่า สิ่งที่ทำอยู่ยังมีคนมองเห็นและให้คุณค่า
บรรยากาศภายในงาน “36 ปี ตามรอยสืบ หลังผืนป่า” โดยรวมแล้ว คือ การ ได้พาทุกคนเรียนรู้เรื่องราวของคุณสืบ นาคะเสถียร และเจ้าหน้าที่ผู้พิทักษ์ป่า ผ่านนิทรรศการ การบรรยาย ภาพยนตร์ ดนตรีสด และ Workshop พร้อมเปิดพื้นที่ให้ผู้เข้าร่วม ได้ร่วมตอบคำถาม พูดคุย และแลกเปลี่ยนมุมมองกับวิทยากรที่มีประสบการณ์ทำงานจริง
มีการถ่ายทอดเรื่องราวผ่านภาพยนตร์ “ฝนตกที่ห้วยขาแข้ง” และเสียงดนตรีที่ช่วยถ่ายทอดมุมมองด้านการอนุรักษ์ในอีกมิติ ซึ่งผู้เข้าร่วมไม่ได้เป็นเพียงผู้ชม แต่ยังได้มีส่วนร่วมส่งต่อ คำขอบคุณและกำลังใจผ่านกิจกรรมใบไม้จากเมือง โดยข้อความเหล่านี้ได้ถูกส่งต่อถึงเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานจริง ทำให้เรื่องราวจากภายในงานได้เดินทางต่อไปถึงคนเฝ้าป่าที่อยู่เบื้องหลังการรักษาผืนป่า เพราะการตามรอยสืบไม่ใช่เพียงการย้อนมองเรื่องราวของคนคนหนึ่ง แต่คือการได้เห็นผู้คนที่ยังคงเดินต่อบนเส้นทางของการอนุรักษ์ และชวนให้พวกเราทุกคนร่วมเป็นอีกหนึ่งแรงในการดูแลและส่งต่อผืนป่าให้คนรุ่นต่อไป
โครงการวันรำลึก สืบ นาคะเสถียร ปีการศึกษา 2569
โดย ชมรมอนุรักษ์สภาพแวดล้อมแห่งจุฬาลงกณ์มหาวิทยาลัย
กิจกรรมนี้จัดที่ ชั้น 1 อาคารมหามกุฎ คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มีกิจกรรมที่เกิดขึ้นในโครงการดังนี้
นิทรรศการเชิงโต้ตอบ (Interactive Exhibition) – การจัดนิทรรศการเพื่อถ่ายทอดและสะท้อนปัญหาสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติในปัจจุบัน จากประสบการณ์จริงที่ทางชมรมได้ลงพื้นที่จัดค่าย รวมถึงนำเสนอเรื่องราวของพื้นที่ธรรมชาติในเมือง (Urban Forest) และการแนะนำองค์กรภาคีเครือข่ายต่างๆ ที่ดำเนินงานด้านการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
กิจกรรมจุดเทียนรำลึกและส่งต่อเจตนารมณ์ – กิจกรรมช่วงค่ำของนิทรรศการ เพื่อร่วมกันจุดเทียนรำลึกถึงความเสียสละของคุณสืบ นาคะเสถียร และแสดงสัญลักษณ์ของการส่งต่อแสงสว่างแห่งเจตนารมณ์ในการปกป้องผืนป่าและสิ่งแวดล้อมจากคนรุ่นก่อนสู่คนรุ่นปัจจุบัน
กิจกรรมฉายภาพยนตร์กลางแปลง (Outdoor Cinema) – การจัดฉายภาพยนตร์ทางเลือกหรือสารคดีที่เกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อมและการอยู่ร่วมกันระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ จัดขึ้นในรูปแบบพื้นที่นั่งชมที่จัดเตรียมเบาะนั่งหรือเสื่อปิกนิกอย่างเป็นกันเอง เพื่อดึงดูดผู้เข้าร่วมงานทั่วไปและสร้างบรรยากาศให้กับงานในช่วงค่ำ
พื้นที่ตลาดนัดรักษ์โลก (Eco-Friendly Flea Market & Food Zone) – การออกร้านจำหน่ายสินค้าทำมือ เสื้อผ้า และโซนอาหาร/เครื่องดื่มทั่วไป โดยมีข้อกำหนดหลักที่ทุกร้านค้าจะต้องใช้วัสดุและภาชนะที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ย่อยสลายได้ หรือสามารถนำกลับมาใช้ซ้ำได้ ควบคู่ไปกับการจัดการระบบสถานีคัดแยกขยะภายในพื้นที่จัดงานอย่างเคร่งครัด
กิจกรรมดนตรีและศิลปะเพื่อธรรมชาติ – การแสดงดนตรีสดในบรรยากาศผ่อนคลาย เพื่อใช้สุนทรียภาพทางเสียงเพลงเป็นสื่อกลางในการสร้างพื้นที่แลกเปลี่ยนบทสนทนา และเชื่อมโยงผู้คนเข้ากับเรื่องราวของการอนุรักษ์
งานรำลึก 36 ปี สืบ นาคะเสถียร ในหัวข้อ “สืบสานเจตนารมณ์ สืบ นาคะเสถียร: คนรุ่นใหม่กับการอนุรักษ์
โดย มหาวิทยาลัยมหิดล ศาลายา
กิจกรรมจัดขึ้นในช่วงบ่ายของวันที่ 2 กันยายน ภายในงานมีกิจกรรมที่น่าสนใจดังนี้
กิจกรรม Workshop – เปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมได้เรียนรู้และสร้างสรรค์ผลงานจากวัสดุธรรมชาติและวัสดุเหลือใช้ เพื่อส่งเสริมการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ประกอบด้วย การจัดสวนขวด (Terrarium) การทำที่คั่นหนังสือเรซิ่นจากดอกไม้และใบไม้แห้ง การทำพวงกุญแจจากเศษผ้า กิจกรรม DIY เพ้นท์ถุงผ้าใช้ซ้ำ
กิจกรรมส่งเสริมการเรียนรู้และสะสมตราประทับ (Nature Passport) – ผู้เข้าร่วมสามารถร่วมกิจกรรมเพื่อสะสมตราประทับและแลกรับของที่ระลึก โดยประกอบด้วยกิจกรรม ดังนี้ Animals Quiz ทายสัตว์จาก รอยเท้า เสียง และเงา กิจกรรม “ภาพนี้คือที่ไหนในมหิดล” กิจกรรม Wildlife Wanted ตามหาสัตว์ป่าที่ซ่อนอยู่ภายในงาน การเยี่ยมชมนิทรรศการและบูธองค์กร
บูธจากองค์กรด้านสิ่งแวดล้อมและชมรมอนุรักษ์ธรรมชาติจากมหาวิทยาลัยอื่นๆ – เชิญหน่วยงาน องค์กร และชมรมด้านสิ่งแวดล้อมทั้งภายในและภายนอกมหาวิทยาลัย ร่วมจัดบูธเผยแพร่องค์ความรู้ ประชาสัมพันธ์กิจกรรม และสร้างเครือข่ายความร่วมมือด้านการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
ตลาดนัดรักษ์โลก (Green Market) – พื้นที่จำหน่ายและแลกเปลี่ยนสินค้ามือสอง ผลิตภัณฑ์จากธรรมชาติ และผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
นิทรรศการ “เดินตามรอยสืบ” – นิทรรศการรูปแบบเส้นทางการเรียนรู้ (Learning Route) ถ่ายทอดประวัติ ชีวิต การทำงาน และคุณูปการของสืบ นาคะเสถียร ผ่านสื่อจัดแสดง ภาพถ่าย และการจำลองบรรยากาศห้องทำงานของสืบ นาคะเสถียร พร้อมพื้นที่ให้ผู้เข้าร่วมได้แสดงความคิดเห็น
เวทีเสวนา – กิจกรรมเสวนาแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับสถานการณ์สิ่งแวดล้อมในปัจจุบัน รวมถึงประเด็นด้านสิ่งแวดล้อมในสถาบันอุดมศึกษา โดยได้รับความร่วมมือจากนักวิชาการ ผู้แทนองค์กร เครือข่ายด้านสิ่งแวดล้อม และชมรมอนุรักษ์ฯ จากมหาลัยอื่นๆ
การแสดงดนตรีและกิจกรรมรำลึก – การแสดงดนตรีและกิจกรรมพิเศษเพื่อสร้างบรรยากาศแห่งการรำลึกถึง สืบ นาคะเสถียร
การประกวดภาพถ่าย “Nature in Campus” – จัดประกวดภาพถ่ายธรรมชาติภายในมหาวิทยาลัยผ่านสื่อสังคมออนไลน์ก่อนวันงาน พร้อมจัดแสดงผลงานที่ผ่านการคัดเลือกภายในงาน เพื่อส่งเสริมการมองเห็นคุณค่าของธรรมชาติรอบตัว
จากตัวอย่างกิจกรรมทั้งหมดนั้นทางมูลนิธิสืบนาคะเสถียรได้มีการสนับสนุนของที่ระลึกเพื่อใช้ในการจัดงาน และหวังว่าจะมีโอกาสสนับสนุนกิจกรรมของน้องๆ เครือข่ายนักศึกษาชมรมอนุรักษ์ ในโอกาสต่อๆ ไป
เเละขอขอบคุณ อาสาสมัคร จากชมรมอนุรักษ์ฯ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ชมรมอนุรักษ์ฯ จุฬาลงกณ์มหาวิทยาลัย เเละ ชมรมอนุรักษ์ฯ มหาวิทยาลัยมหิดล ศาลายา ที่มาร่วมเป็นอาสาสมัครในงานรำลึก 36 ปี สืบ นาคะเสถียร (ภาคเมือง) ที่จัดขึ้น ณ หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร เมื่อวันที่ 12 – 13 กันยายน ที่ผ่านมา
ผู้เขียน
ถ่ายภาพเพื่อบันทึกเรื่องราว และบางคราวก็เอาภาพมาเล่าเรื่อง มีความสุขกับการดริปกาแฟ และชื่นชมแคตตัส
