ประเด็นความเห็นของวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ (วสท.)
ต่อการดำเนินการโครงการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ 350,000 ล้านบาท
ตามที่วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ (วสท.) ได้ทักท้วงในการดำเนินการโครงการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ 350,000 ล้านบาทมาเป็นลำดับโดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเด็นการดำเนินงานที่ผิดหลักขั้นตอนที่ถูกต้องตามมาตรฐานและตามหลักวิชาการวิศวกรรมซึ่งจะทำให้การบริหารจัดการโครงการฯดังกล่าวมิอาจคาดหวังความสำเร็จและมิอาจเห็นผลสัมฤทธิ์ของงานได้นั้นอย่างไรก็ตามผู้บริหารจัดการโครงการฯก็ยังเดินหน้าดำเนินการจนถึงขั้นประกาศผลการคัดเลือกผู้รับจ้างเพื่อดำเนินงานในแต่ละโมดูลและเตรียมลงนามในสัญญากับผู้รับจ้างแล้วนั้นทั้งนี้ด้วยความเป็นห่วงต่อการดำเนินการโครงการฯในขั้นตอนต่อๆไปและเพื่อให้ผู้บริหารจัดการโครงการฯได้ตระหนักถึงประเด็นสำคัญที่ไม่อาจละเลยและเป็นประเด็นทักท้วงที่ควรรับฟังจากผู้มีประสบการณ์ทั้งในด้านวิชาการและวิชาชีพวสท. จึงขอแถลงข่าวสรุปประเด็นความเห็นที่สำคัญไว้ดังนี้
1. การดำเนินการที่ผิดหลักขั้นตอนกล่าวคือในภาพรวมของการแก้ปัญหายังขาดการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมรวมของระบบลุ่มน้ำซึ่งสัมพันธ์กันของแต่ละโมดูลและบางโครงการหรือบางโมดูลยังมิได้มีการศึกษาความเหมาะสมรวมถึงการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมรวมทั้งยังมิได้กระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชนต่อโครงการก่อนทำการออกแบบโดยระยะเวลาในการดำเนินงานดังกล่าวจะต้องใช้เวลาค่อนข้างมากไม่สามารถดำเนินงานแล้วเสร็จในระยะเวลาการทำงานที่กำหนดเพียง 3 ถึง 5 ปีได้จะทำให้ไม่มีหลักประกันเบื้องต้นของความสำเร็จของงานเพราะอาจเกิดกรณีการต่อต้านของประชาชนในพื้นที่ซึ่งจะทำให้ไม่สามารถเริ่มงานก่อสร้างได้และจะทำให้มีผลต่อระยะเวลาของสัญญาทำให้เกิดการเรียกร้องค่าชดเชยจากผู้รับจ้างซึ่งราคา Guarantee Maximum Price (GMP) ไม่อาจรวมถึงค่าชดเชยนี้ได้
2. การดำเนินการด้วยวิธีDesign and Built ตามที่กล่าวอ้างและกำลังดำเนินการอยู่ขณะนี้ควรจะเลือกใช้กับโครงการที่มีความชัดเจนผ่านการศึกษาความเหมาะสมการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมและการมีส่วนร่วมของประชาชนแล้วเท่านั้นเพื่อให้ได้ประสิทธิภาพดีที่สุดได้แก่สามารถควบคุมราคาและระยะเวลาการก่อสร้างได้ดังนั้นไม่ควรอย่างยิ่งในการนำมาใช้กับโครงการที่ยังมิได้ศึกษาใดๆเลยเช่นโครงการโมดูล A5 และบางโครงการในโมดูล A1
3. ในการจัดการเชิงวิศวกรรมด้านบริหารงานก่อสร้างเห็นได้ว่ากรอบระยะเวลาดำเนินการให้แล้วเสร็จภายใน 3 ถึง 5 ปีของทุกสัญญาทั้ง 9 โมดูลซึ่งเป็นสัญญาขนาดใหญ่แทบจะเป็นไปไม่ได้เนื่องจากข้อจำกัดของจำนวนวัสดุก่อสร้างเครื่องจักรเครื่องมือแรงงานทีมีทักษะและนอกจากนี้จะส่งผลกระทบต่อวงการก่อสร้างในภาพรวมของประเทศ
4. โครงการย่อยในโมดูลต่างๆที่ดำเนินการอยู่ขณะนี้ส่วนใหญ่เป็นโครงการที่หน่วยงานประจำได้มีการดำเนินการไว้แล้วตามแผนงบประมาณปกติมิได้มีโครงการใหม่ๆที่ได้มาจากกรอบแนวคิด ( TOR ฉบับแรกที่มีการเชิญชวน) ตามที่กล่าวอ้างโดยโครงการเหล่านี้ส่วนมากที่ไม่สามารถดำเนินการก่อสร้างได้มักติดปัญหาการยอมรับของมวลชนซึ่งเป็นปัญหาทางด้านสังคมมิใช่ปัญหาทางด้านเทคนิคแต่อย่างใดถึงแม้จะดำเนินการโดยบริษัทต่างชาติที่อ้างว่ามีเทคนิคการก่อสร้างชั้นสูงก็มิอาจแก้ปัญหาได้ในทางตรงกันข้ามขั้นตอนในภาพรวมของโครงการนี้กลับละเลยกระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชนตั้งแต่เริ่มโครงการซึ่งจะทำให้ปัญหาดังกล่าวรุนแรงมากยิ่งขึ้น
5. ในเชิงระบบการแก้ปัญหาน้ำท่วมความสัมพันธ์ของแต่ละโมดูลมิได้มีการพิจารณาแบบบูรณาการร่วมกันว่าหากดำเนินการโมดูลใดโมดูลหนึ่งแล้วจะจำเป็นต้องดำเนินการในโมดูลอื่นหรือไม่อย่างไรเช่นหากก่อสร้างแก้มลิงอ่างเก็บน้ำและขยายลำน้ำแล้วอาจไม่จำเป็นต้องก่อสร้างทางผันน้ำที่มีผลกระทบอย่างรุนแรงอีกทั้งตัวเลขและข้อมูลที่ใช้วิเคราะห์ในโมดูลต่างๆได้มีผลการศึกษาอย่างชัดเจนโดยมีการยืนยันความถูกต้องตามหลักวิชาการแล้วหรือไม่
6. การดำเนินการโมดูล A5 เป็นการดำเนินงานที่สุ่มเสี่ยงต่อความสำเร็จมากที่สุดจากสาเหตุดังนี้
6.1 โครงการที่มีการผันน้ำข้ามลุ่มในฝั่งตะวันตกเป็นเรื่องที่อ่อนไหวมากในเชิงวิศวกรรมเชิงพื้นที่และความขัดแย้งของประชาชนตัวอย่างเช่นหากนำปริมาณน้ำตามแนวคิดที่กำหนดขนาดไม่น้อยกว่า 1,200 ลูกบาศ์กเมตรต่อวินาที (ประมาณขนาดใกล้เคียงกับแม่น้ำแม่กลองหรือประมาณ 3 เท่าของแม่น้ำท่าจีน )ออกจากแม่น้ำปิงในฤดูน้ำหลากและผันไปยังลุ่มน้ำท่าจีนและแม่กลองประเด็นคือประชาชนในลุ่มน้ำท่าจีนและแม่กลองจะยอมรับได้หรือไม่ในทางตรงกันข้ามช่วงฤดูแล้งประชาชนในลุ่มน้ำเจ้าพระยาจะยอมรับได้หรือไม่เช่นกันฯลฯ
6.2 การผันน้ำข้ามลุ่มสำหรับโครงการฝั่งตะวันตกนี้เส้นทางการลำเลียงต้องผ่านลุ่มน้ำที่สำคัญประมาณ 3 ลุ่มน้ำได้แก่สะแกกรังท่าจีนและแม่กลองซึ่งในขณะนี้เส้นทางดังกล่าวเหมือนได้วางแผนกำหนดเส้นทางไว้แล้วหากผลการศึกษาความเหมาะสมที่จะดำเนินการในภายหลังมีการเปลี่ยนแปลงแนวเส้นทางหรือถูกต่อต้านจากประชาชนโครงการดังกล่าวจะไม่สามารถดำเนินการให้แล้วเสร็จและจะดำเนินการต่อไปหรือไม่ในทิศทางใด
6.3 ความสำเร็จของโครงการผันน้ำฝั่งตะวันตกหากมีส่วนหนึ่งส่วนใดในระยะทางเกือบ 300 กิโลเมตรก่อสร้างไม่แล้วเสร็จนอกจากจะไม่สามารถช่วยบรรเทาอุทกภัยตามแผนที่ฝันไว้ได้แล้วแต่กลับเป็นการสร้างปัญหาใหม่ที่แก้ไขได้ยากขึ้นให้กับพื้นที่และชุมชน
6.4 กระบวนการเวณคืนที่ดินโยกย้ายที่อยู่อาศัยและที่ทำกินของประชาชนตลอดระยะทางเกือบ 300 กิโลเมตรที่จะก่อสร้างนับเป็นหมื่นหลังคาเรือนจะเป็นกระบวนการที่ซับซ้อนและมิอาจดำเนินการให้แล้วเสร็จภายในระยะเวลา 5 ปีได้อย่างแน่นอนซึ่งจะทำให้เกิดการเรียกร้องค่าชดเชยเกิดเป็นค่าโง่ตามมา
7. ข้อสังเกตอีกประการหนึ่งผลการคัดเลือกผู้รับจ้างที่ผ่านเกณฑ์ทางด้านเทคนิคแล้วจึงมาเปิดซองด้านราคาโดยทั่วไปจะเป็นกระบวนการดำเนินการจ้างบริษัทที่ปรึกษามิใช่กระบวนการของการจ้างผู้รับเหมาก่อสร้างซึ่งขั้นตอนตามปกติจะต้องมีการแข่งขันราคาด้วยวิธีการประมูล (E-auction) เพื่อให้ได้ราคาต่ำสุดบนพื้นฐานรูปแบบเดียวกันแต่โครงการนี้ไม่สามารถดำเนินการประมูลได้จึงทำให้ราคาของโครงการสูงเกือบเท่ากับกรอบวงเงินกู้ที่จัดเตรียมไว้
จากประเด็นข้างต้นวสท. จึงขอเรียกร้องให้ผู้บริหารจัดการโครงการฯทบทวนและชะลอโครงการในบางโมดูลทั้งที่ไม่มีความชัดเจนและที่มีผลกระทบต่อชุมชนในพื้นที่อย่างรุนแรงรวมถึงโครงการที่มีแนวโน้มขัดต่อระเบียบการจัดซื้อจัดจ้างนอกจากนี้อาจขัดต่อกฎหมายรัฐธรรมนูญในด้านการมีส่วนร่วมของประชาชน
วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ (วสท.)
วันจันทร์ที่ 17 มิถุนายนพ.ศ. 2556
ประเด็นความเห็นของวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ (วสท.) ต่อการดำเนินการโครงการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ 350,000 ล้านบาท
ตามที่วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ (วสท.) ได้ทักท้วงในการดำเนินการโครงการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ 350,000 ล้านบาทมาเป็นลำดับโดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเด็นการดำเนินงานที่ผิดหลักขั้นตอนที่ถูกต้องตามมาตรฐานและตามหลักวิชาการวิศวกรรมซึ่งจะทำให้การบริหารจัดการโครงการฯดังกล่าวมิอาจคาดหวังความสำเร็จและมิอาจเห็นผลสัมฤทธิ์ของงานได้นั้นอย่างไรก็ตามผู้บริหารจัดการโครงการฯก็ยังเดินหน้าดำเนินการจนถึงขั้นประกาศผลการคัดเลือกผู้รับจ้างเพื่อดำเนินงานในแต่ละโมดูลและเตรียมลงนามในสัญญากับผู้รับจ้างแล้วนั้นทั้งนี้ด้วยความเป็นห่วงต่อการดำเนินการโครงการฯในขั้นตอนต่อๆไปและเพื่อให้ผู้บริหารจัดการโครงการฯได้ตระหนักถึงประเด็นสำคัญที่ไม่อาจละเลยและเป็นประเด็นทักท้วงที่ควรรับฟังจากผู้มีประสบการณ์ทั้งในด้านวิชาการและวิชาชีพวสท. จึงขอแถลงข่าวสรุปประเด็นความเห็นที่สำคัญไว้ดังนี้
อ่านเพิ่มเติม... คอมเมนต์
รายการ "ตอบโจทย์" ตอน "อนาคตโครงการบริหารจัดการน้ำ" ออกอากาศเมื่อวันที่ 14 มิถุนายน 2556 ทางช่อง ThaiPBS ผู้ร่วมเสวนา ชูลิต วัชรสินธุ์ กรรมการบริหาร บริษัท ปัญญา คอนซัลแตนท์ จำกัด, สุวัฒน์ เชาว์ปรีชา นายกวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทยฯ, รศ.ดร.สุวัฒนา จิตตลดากร อาจารย์ประจำ ภาควิชาวิศวกรรมทรัพยากรน้ำ คณะวิศวกรรมศาตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
