ป่าชุมชน มักถูกเปรียบเปรยเป็น ‘ตู้กับข้าวชุมชน’ คอยหล่อเลี้ยงผู้คนมาตั้งแต่อดีต
ทั้งผักพื้นบ้าน เห็ด หน่อไม้ สมุนไพร ผลไม้ป่า และของป่าตามฤดูกาล ล้วนเป็นอาหารที่หาได้จากป่าชุมชน
และยิ่งชุมชนร่วมกันดูแลรักษาป่าให้คงความอุดมสมบูรณ์มากเท่าไร ป่าก็จะหล่อเลี้ยงชีวิตผู้คนได้มากเท่านั้น
สิ่งที่ทำให้ป่าชุมชนแตกต่างจากป่าทั่วไป ยังมีมากกว่าเรื่องการใช้ประโยชน์ แต่ยังเกิดจากการมีส่วนร่วมของประชาชนในการดูแลรักษาป่าไปพร้อมกัน
หลายชุมชนมีกติกาในการจัดการทรัพยากรของตนเอง ไม่ว่าจะเป็นการกำหนดฤดูกาลเก็บหาของป่า การอนุรักษ์พันธุ์ไม้สำคัญ หรือการฟื้นฟูพื้นที่เสื่อมโทรม
แนวทางเหล่านี้ช่วยให้ป่ายังคงความอุดมสมบูรณ์ และสามารถเป็นแหล่งอาหารให้กับคนในชุมชนได้อย่างต่อเนื่องจากรุ่นสู่รุ่น
องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) ระบุว่า ทรัพยากรจากป่าที่ไม่ใช่ไม้ หรือ Non-Wood Forest Products มีความสำคัญต่อการดำรงชีวิตของผู้คนทั่วโลก
โดยเฉพาะในประเทศกำลังพัฒนา เพราะเป็นทั้งแหล่งอาหาร ยารักษาโรค วัตถุดิบในการดำรงชีพ และแหล่งรายได้ของครัวเรือนจำนวนมาก
รายละเอียดนั้นสอดคล้องกับข้อมูลการสำรวจทรัพยากรและการใช้ประโยชน์จากป่าชุมชนของมูลนิธิสืบนาคะเสถียร ในพื้นที่ป่าชุมชน 16 ป่า ในเขตจังหวัดกำแพงเพชรและนครสวรรค์ในปีที่ผ่านมา พบว่ามีมูลค่ารวมทางเศรษฐกิจสูงกว่า 122 ล้านบาทต่อปี
สะท้อนว่าป่าชุมชนยังคงเป็นฐานทรัพยากรที่มีความสำคัญต่อวิถีชีวิตของผู้คนในปัจจุบัน
นอกจากคุณค่าต่อการดำรงชีวิตแล้ว การที่ชุมชนช่วยกันดูแลป่ายังช่วยรักษาความหลากหลายทางชีวภาพ ทำให้พันธุ์พืชและสัตว์ป่ายังคงอยู่ และระบบนิเวศสามารถทำหน้าที่ของมันได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ
ทั้งการกักเก็บน้ำ รักษาความชุ่มชื้นของดิน ดูดซับคาร์บอน และลดความรุนแรงของภัยพิบัติทางธรรมชาติ
รวมถึงบทบาทการเป็นบ้านหลังที่สองของสัตว์ป่าที่เริ่มกระจายตัวออกมาจากเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า และอุทยานแห่งชาติหลายแห่ง
ยิ่งในวันที่โลกกำลังเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ภัยแล้ง และความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจ คุณค่าของป่าชุมชนยิ่งเด่นชัดขึ้น ช่วยให้หลายชุมชนสามารถรับมือกับวิกฤตได้ดีกว่าพื้นที่ที่ทรัพยากรธรรมชาติเสื่อมโทรม
เพื่อบอกเล่าเรื่องราวเหล่านี้ให้ผู้คนได้เห็นอย่างเป็นรูปธรรม มูลนิธิสืบนาคะเสถียรจึงร่วมสนับสนุนกิจกรรม ‘ป่าคือชีวิต’ งานรวมพลเครือข่ายป่าชุมชนแม่เปิน ซึ่งจัดโดยองค์การบริหารส่วนตำบลแม่เปิน สำนักจัดการทรัพยากรป่าไม้ที่ 4 สาขานครสวรรค์ และมูลนิธิเพื่อการพัฒนาเชิงพื้นที่ โดยจัดต่อเนื่องเป็นปีที่ 7
ภายใต้แนวคิด ‘ป่าคือชีวิต’ งานนี้ต้องการชวนให้สังคมมองเห็นว่า การอนุรักษ์ผืนป่าอย่างป่าชุมชน คือรากฐานสำคัญของการดูแลแหล่งอาหาร แหล่งน้ำ และคุณภาพชีวิตของผู้คนที่พึ่งพาป่าอยู่ทุกวัน
งานป่าคือชีวิต ครั้งที่ 7 เทศกาลอาหารป่าปลอดสารพิษ จัดขึ้นในวันเสาร์ที่ 4 กรกฎาคม 2569 ณ ริมอ่างเก็บน้ำคลองโพ อำเภอแม่เปิน จังหวัดนครสวรรค์
ภายในงานมีกิจกรรมหลากหลาย ทั้งนิทรรศการป่าชุมชน การแข่งขันประกอบอาหารจากวัตถุดิบในป่าชุมชน การประกวดวาดภาพเยาวชนในหัวข้อ ‘ป่าแม่เปินในฝัน’ การแจกกล้าไม้ป่า จำนวน 20,000 กล้า และคอนเสิร์ตคืนลมหายใจให้ผืนป่าจากวงแฮมเมอร์ วงระบัดใบ และวงดนตรีท้องถิ่น กิจกรรมเริ่มตั้งแต่เวลา 13.00 น. เป็นต้นไป
