เมื่อราวสามศตวรรษที่แล้ว คาร์ล ลินเนียส (Carl Linnaeus) นักธรรมชาติวิทยาชาวสวีเดน ได้เริ่มจัดทำบัญชีรายชื่อและตั้งชื่อสิ่งมีชีวิตทุกชนิดที่เขาพบ จนได้รับยกย่องว่าเป็นผู้สร้างอนุกรมวิธานสมัยใหม่
และนักวิทยาศาสตร์รุ่นต่อๆ มาได้สานภารกิจ ขยายความเข้าใจให้กับมนุษยชาติเกี่ยวกับความหลากหลายทางชีวภาพบนโลกใบนี้อย่างต่อเนื่อง
เป็นที่น่าสนใจว่าจวบจนปัจจุบัน การค้นพบและจัดเรียงรายชื่อพืช สัตว์ แบคทีเรีย ชนิดใหม่ๆ ยังคงเกิดอย่างต่อเนื่อง แม้ว่าเราอาจกำลังก้าวเข้าสู่ยุคแห่งการสูญพันธุ์ครั้งที่ 6 อยู่ก็ตาม
โดยพบว่าในแต่ละปี มีการค้นพบสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่เฉลี่ยมากกว่า 16,000 ชนิด แถมแนวโน้มการพบหาได้ชะลอตัวลงแม้แต่น้อย ยิ่งเป็นกลุ่มพืช เชื้อรา แมงมุม ปลา และสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก ยิ่งค้นก็ยิ่งพบความหลากหลายมากกว่าที่เคยทราบ
จอห์น ไวนส์ (John J. Wiens) ศาสตราจารย์ด้านนิเวศวิทยาและชีววิทยา มหาวิทยาลัยแอริโซนา อธิบายว่า อัตราการค้นพบสายพันธุ์ใหม่นี้สูงกว่าอัตราการสูญพันธุ์ของสิ่งมีชีวิตชนิดต่างๆ อย่างมาก
ทั้งบอกอีกว่า สิ่งที่พบไม่ได้มีเพียงสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กอย่างแมลง พืช เชื้อรา แต่ยังรวมไปถึงสัตว์มีกระดูกสันหลังอีกหลายร้อยชนิด
และจากข้อมูลการค้นพบแต่ละปี ทำให้เกิดการประเมินจำนวนสิ่งมีชีวิตขึ้นใหม่ เช่น แท้จริงแล้วอาจมีปลามากถึง 115,000 ชนิด และสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 41,000 ชนิด เมื่อเทียบกับปัจจุบันที่พบปลาประมาณ 42,000 ชนิด และสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 9,000 ชนิด
หรือในปัจจุบัน นักวิทยาศาสตร์ได้ระบุชนิดของแมลงอย่างเป็นทางการแล้วประมาณ 1.1 ล้านชนิด แต่ตอนนี้ถูกประเมินว่าจำนวนที่แท้จริงอาจใกล้เคียงกับ 6 ล้านชนิด และอาจมากถึง 20 ล้านชนิดในมุมมองของนักวิทยาศาสตร์บางราย
“อย่างที่โรเบิร์ต เมย์ (Robert May) นักนิเวศวิทยาชื่อดังเคยกล่าวไว้ หากมนุษย์ต่างดาวมาเยือนโลกและถามเราว่าบนโลกมีสิ่งมีชีวิตกี่ชนิด คงไม่มีใครตอบคำถามนี้ได้” ไวนส์กล่าว
“ตอนนี้เรารู้จักสิ่งมีชีวิตประมาณ 2.5 ล้านชนิด แต่จำนวนที่แท้จริงอาจมีหลายสิบล้านหรือหลายร้อยล้าน หรืออาจถึงหลายพันล้านชนิดด้วยซ้ำ”
การค้นพบสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ๆ ในปัจจุบัน ส่วนหนึ่งมาจากความก้าวหน้าในเทคนิคทางโมเลกุล ทำให้สามารถตรวจจับชนิดพันธุ์ที่ดูมีลักษณะคล้ายกัน แต่แตกต่างกันทางพันธุกรรมได้
และการค้นพบสิ่งมีชีวิตใหม่อยู่เนืองนิตย์มีข้อดีหลายประการ
“การค้นพบสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่มีความสำคัญ เพราะสิ่งมีชีวิตจะไม่ได้รับการคุ้มครองจนกว่าจะมีคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์” ไวนส์กล่าวเสริม
“การบันทึกข้อมูลเป็นขั้นตอนแรกของงานอนุรักษ์ เราไม่สามารถปกป้องสายพันธุ์จากการสูญพันธุ์ได้หากเราไม่รู้ว่ามันมีอยู่จริง”
การค้นพบใหม่ๆ ยังมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาสุขภาพของมนุษย์และเทคโนโลยี ผลิตภัณฑ์จากธรรมชาติหลายชนิดมาจากสิ่งมีชีวิต เช่น ยาช่วยลดน้ำหนักยอดนิยมที่ได้แรงบันดาลใจจากฮอร์โมนที่พบในกิ้งก่ากิลา
สารประกอบจากพิษแมงมุมและงู รวมถึงสารที่ผลิตจากพืชและเชื้อรา กำลังได้รับการศึกษาถึงศักยภาพในการรักษาอาการปวด มะเร็ง และโรคอื่นๆ
นอกเหนือจากด้านการแพทย์ ธรรมชาติมักเป็นแรงบันดาลใจให้เกิดนวัตกรรม สัตว์บางชนิดถูกใช้เป็นแบบจำลองสร้างวัสดุและเทคโนโลยีใหม่ๆ เช่น พื้นผิวที่เลียนแบบเท้าจิ้งจกที่ยึดเกาะผนังได้ดีเยี่ยม
“ยังมีอีกมากมายที่ยังไม่เป็นที่รู้จัก และการค้นพบใหม่แต่ละครั้งจะนำเราไปสู่ความเข้าใจและการปกป้องความหลากหลายทางชีวภาพอันน่าทึ่งบนโลกของเรามากยิ่งขึ้น” จอห์น ไวนส์ กล่าวสรุป
อ้างอิง
- We are living in a golden age of species discovery
- The past and future of known biodiversity: Rates, patterns, and projections of new species over time
ผู้เขียน
โซเชียลมีเดียที่เขียนบันทึกประเด็นปัญหาสิ่งแวดล้อมในยุคแอนโทโปรซีน
