เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเชียงดาว เป็นพื้นที่ที่มีความหลากหลายทางชีวภาพสูง ทั้งพันธุ์พืชโดดเด่นและหายากกว่า 2,000 ชนิด โดยเฉพาะสังคมพืชกึ่งแอลไพน์ที่เชื่อมจากเทือกเขาหิมาลัย เทือกเขาหินปูนที่สูงและดีสุดแห่งหนึ่งของประเทศไทย อีกทั้งยังเป็นแหล่งอาศัยของสัตว์ป่านานาชนิด จึงได้รับการประกาศเป็นเขตสงวนชีวมณฑลของโลก
ความหลากหลายของธรรมชาติและวิถีชีวิตโดยรอบ ทำให้ดอยหลวงเชียงดาวเป็นพื้นที่สำคัญสำหรับการเรียนรู้และศึกษาธรรมชาติ เพื่อเข้าใจความเชื่อมโยงของสรรพสิ่งที่พึ่งพาอาศัยกัน พื้นที่แห่งนี้ได้รับการประกาศเป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเชียงดาวเมื่อปี 2521 เพื่อคุ้มครองถิ่นอาศัยของสัตว์ป่า และอนุญาตพื้นที่บางส่วนให้บุคคลทั่วไปเข้ามาศึกษาธรรมชาติได้
ตลอดเส้นทางศึกษาธรรมชาติระยะทาง 8.5 กิโลเมตร จากหน่วยพิทักษ์ป่าเด่นหญ้าขัดสู่ยอดดอย เปรียบเสมือน “ห้องเรียน” ที่ถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านกายภาพ ประวัติศาสตร์ และระบบนิเวศหลากหลายตามระดับความสูง ผู้เดินทางสามารถเรียนรู้ผ่านการสังเกตธรรมชาติรอบตัว โดยเฉพาะในความเงียบสงบที่อาจนำไปสู่การพบเห็นสิ่งมีชีวิตในผืนป่าแห่งนี้
คู่มือศึกษาธรรมชาติดอยหลวงเชียงดาว จัดทำขึ้นเพื่อเป็นสื่อการเรียนรู้ระหว่างการเดินทาง และเป็นบันทึกความทรงจำที่สามารถนำกลับมาทบทวนได้ในภายหลัง รายได้ส่วนหนึ่งจากการจำหน่ายมอบเป็นกองทุนสวัสดิการเจ้าหน้าที่ผู้พิทักษ์ป่า เราสามารถช่วยเหลืองานอนุรักษ์ธรรมชาติได้ เช่น การรายงานนก สัตว์ป่า หรือพันธุ์พืชแปลกใหม่ ที่จะเป็นประโยชน์ต่องานวิจัยและการอนุรักษ์ การเป็นอาสาสมัครร่วมกิจกรรม หรือการสนับสนุนกิจกรรมต่าง ๆ ตามศักยภาพของแต่ละคน
ท้ายที่สุด ขอขอบพระคุณผู้สนับสนุนให้เกิดคู่มือศึกษาธรรมชาติดอยหลวงเชียงดาว ตั้งแต่เริ่มต้นการผลิต จนมาอยู่ในมือของผู้อ่านที่กำลังใช้คู่มือฉบับนี้ ขอบพระคุณเจ้าหน้าที่ผู้พิทักษ์ป่าทุกท่าน ที่เป็นกำลังสำคัญในการคุ้มครองดูแลผืนป่าและสัตว์ป่าแทนเราทุกคน
ภาณุเดช เกิดมะลิ ประธานมูลนิธิสืบนาคะเสถียร
