กลุ่มงานวิชาการ สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ 12 (นครสวรรค์) กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ได้มีการรายงานความคืบหน้าการดำเนินงานวิจัยและอนุรักษ์สัตว์ป่าหายากในโครงการ ‘สำรวจประชากรควายป่าในพื้นที่บริเวณลำห้วยขาแข้งทางตอนใต้’ ณ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง จ.อุทัยธานี
โดยทีมนักวิจัยได้ลงพื้นที่ปฏิบัติงานเพื่อติดตั้งกล้องดักถ่ายภาพอัตโนมัติ เพื่อสำรวจประชากรควายป่าตามแผนงานปีงบประมาณ 2569 จำนวนทั้งสิ้น 25 จุด ครอบคลุมพื้นที่ตั้งแต่หน่วยพิทักษ์ป่าเขาบันได ไปจนถึงหน่วยพิทักษ์ป่ากรึงไกร ซึ่งการติดตั้งกล้องดักถ่ายภาพอัตโนมัติมีวัตถุประสงค์เพื่อเก็บข้อมูลเชิงลึกด้านประชากร ถิ่นอาศัย และพฤติกรรมของควายป่า
และในระหว่างการลงพื้นที่ ทีมนักวิจัยได้รายงานการพบเห็นควายป่า ‘โดยตรง (Direct Observation)’ ได้แก่ บริเวณหน่วยพิทักษ์ป่าเขาบันได จำนวน 1 ตัว และบริเวณหน่วยพิทักษ์ป่าห้วยมดแดง พบควายป่ารวมกลุ่มกัน จำนวน 9 ตัว รวมทั้งสิ้น 10 ตัว สำหรับจำนวนประชากรควายป่าโดยรวมที่สำรวจพบในปี 2569 นั้น ต้องรอติดตามการรายงานข้อมูลของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ต่อไป
ย้อนกลับไปเมื่อปี 2567 ทีมนักวิจัยชุดนี้ได้มีการสำรวจประชากรควายป่า โดยการติดตั้งกล้องดักถ่ายภาพอัตโนมัติ จำนวน 2 ครั้ง พบว่า การสำรวจครั้งที่ 1 ช่วงระหว่างวันที่ 9 พฤษภาคม ถึง 19 มิถุนายน 2567 ได้มีการติดตั้งกล้องถ่ายภาพอัตโนมัติทั้งสิ้น 27 จุด จุดที่ถ่ายภาพควายป่าได้ทั้งหมด 23 จุด พบจำนวนประชากรควายป่าทั้งสิ้น 66 ตัว ประกอบด้วย เพศผู้ 20 ตัว เพศเมีย 3 ตัว และไม่สามารถระบุเพศได้ 3 ตัว ช่วงชั้นอายุสามารถจำแนกได้ คือ ลูกควายป่า 3 ตัว วัยรุ่น 13 ตัว ก่อนโตเต็มวัย 10 ตัว และโตเต็มวัย 40 ตัว
ส่วนการสำรวจครั้งที่ 2 อยู่ในช่วงระหว่าง 24 กันยายน ถึง 24 พฤศจิกายน 2567 มีการติดตั้งกล้องถ่ายภาพอัตโนมัติทั้งสิ้น 23 จุด จำนวนจุดที่ถ่ายภาพควายป่าได้ทั้งหมด 20 จุด ซึ่งผลการสำรวจประชากรมีลักษณะเดียวกันกับการสำรวจครั้งที่ 1
ควายป่า หรือ มหิงสา 1 ใน 7 ผู้ยิ่งใหญ่แห่งป่าตะวันตก ปัจจุบันควายป่าอยู่ในสถานะเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์อย่างยิ่ง และถูกขึ้นบัญชีเป็นสัตว์ป่าต้องห้ามบัญชี 3 appendix III ของอนุสัญญาไซเตส และจัดเป็นสัตว์ป่าสงวน หนึ่งใน 21 ชนิดของไทย ตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562
อ้างอิง
ผู้เขียน
สาวแว่นทาสแมวที่ชอบบอกเล่าเรื่องราวผ่านลายเส้น มีธรรมชาติช่วยฮีลใจ และหลงใหลในพระจันทร์เสี้ยว
บทความอื่นๆ
ความก้าวหน้าการอนุรักษ์ควายป่า ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง แหล่งอาศัยแห่งเดียวในประเทศไทย
เบื้องหลังแนวคิด ‘มหิงสา’ ของที่ระลึกเพื่อสร้างความตระหนักรู้ถึง ‘ควายป่า’ ฝูงสุดท้ายของประเทศไทย
การติดตามประชากรควายป่า ในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง
ประวัติความเป็นมาและวิวัฒนาการของ ‘มหิงสา’ ควายป่าในประเทศไทย
