การใช้ประโยชน์จากทรัพยากรป่า

นอกจากจะเป็นจุดเริ่มต้นของชีวิตแล้ว คงไม่เกินเลย หากจะกล่าวว่า ผืนป่าทุกๆ ผืน ยังให้ชีวิต และสร้างวิถีระหว่างคนกับป่า ให้เกิดเป็นความผูกผันเชื่อมโยง ที่ใช้ประโยชน์จากกันและกันอย่างเกื้อกูลมาช้านาน ตั้งแต่อดีตเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน

ป่ามันสำคัญอย่างไรก็บอกไม่ถูกเหมือนกัน ตอนนั้นเขาหานิยามของป่า เราอยู่ตรงนี้ ป่าคือชีวิต ถ้าไม่มีป่า ชีวิตเราน่าจะลำบาก เพราะว่าตั้งแต่เกิดมา ปู่ย่าตายายอาศัยอยู่ในป่า ถ้าป่าหมดเมื่อไหร่ชีวิตเราเปลี่ยนทันที จะเปลี่ยนทางไหนเราก็ไม่รู้

อดีตพรานชาวกะเหรี่ยง บ้านกองม่องทะ อ.สังขละบุรี

สมุนไพรนี่ หลักๆ เป็นสมุนไพรแก้พิษ เพราะมีทั้งยาห้ามเลือด เราก็ใช้สมุนไพรในป่า รักษาแผลเราก็ใช้สมุนไพรในป่า แล้วก็รักษาวัณโรคเราก็ใช้สมุนไพรในป่า รักษาไข้รักษาโรคต่างๆบางทีข้อมือหัก ขาหัก ก็ใช้ยาที่ได้จากป่า ลูกก็คลอดในป่านะ

ปราชญ์กะเหรี่ยง บ้านกองม่องทะ อ.สังขละบุลี

จริงๆ แล้วเราไม่รู้ว่าความรู้มาจากไหน ก็คงมีทั้งจากการลองผิดลองถูก มีทั้งประสบการณ์ที่เราเห็นจากสัตว์ จากการสั่งสม ซึ่งมันยาวนานมากนับจากมีเผ่าพันธุ์มนุษย์ ทั้งเกิดจากการแลกเปลี่ยน หรือสะสมความรู้นี้ไว้และส่งต่อแก่คนรุ่นต่อมา

เพราะฉะนั้นชาติพันธุ์และความหลากหลายทางชีวภาพมันเป็นสิ่งที่เกาะๆ กันอยู่ แล้วก็การที่รู้ว่าจะต้องใช้ประโยชน์อะไรยังไง ก็จะเป็นสิ่งหนึ่งที่ต้องทำต่อไปและทำทั้งรู้จัก รัก ใช้เป็น อนุรักษ์ พัฒนา และคุ้มครอง

ป่าแต่ละแห่งไม่เหมือนกัน และปลูกทดแทนไม่ได้ เราสูญเสียไปมากพอแล้ว เราไม่ได้คิดว่าบ้านเราจะต้องเป็นป่าทั้งหมด แต่ต้องมีสัดส่วนเพียงพอที่มีพลังพอสำหรับดูแลระบบนิเวศให้สมบูรณ์

ดร.ภญ.สภาภรณ์ ปิติพร ประธานกรรมการบริหารฝ่ายพัฒนาภูมิปัญญาไทย ณ มูลนิธิโรงพยาบาลเจ้าพระบาอภัยภูเบศร

ขอขอบคุณ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ที่ปรึกษาสารคดี ศศิน เฉลิมลาภ อนรรฆ พัฒนวิบูลย์ พรกมล จรบุรมย์ บทสารคดี ศศิธร วงศาริยะ ถ่ายภาพ วรกร พัวพัน บริษัท เพียวด็อค ครีเอทีฟ จำกัด บริษัทอาชิ แคลน จำกัด อรยุพา สังขะมาน สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย ตัดต่อ กราฟฟิก ฐิติพงษ์ สุขสมบูรณ์เลิศ ควบคุมการผลิต เอกวิทย์ เตระดิษฐ์ วรกร พัวพัน