ลมหายใจสุดท้ายของควายป่า

ถ้าวันนั้นไม่มีการสำรวจ แล้วประกาศให้ห้วยขาแข้งเป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า ในปัจจุบันควายป่าอาจจะหมดไปจากประเทศไทย

ย้อนกลับไปเมื่อ 30 ปีที่แล้ว จนถึงปัจจุบัน ควายป่าควรมีหลายร้อยแล้ว แต่ว่าด้วยขนาดข้อจำกัดของพื้นที่ที่เรามีอยู่ ณ บริเวณสองฝั่งของห้วยขาแข้ง ซึ่งพื้นที่ที่เหมาะสมกับอุปนิสัยของควายป่า มันไม่กว้างมากนัก

เพราะฉะนั้น เจ้าตัวถิ่นอาศัย ตัว habitat จะเป็นตัวบีบ เลยทำให้ฝูงประชากรเขาไม่สามารถขยายได้มากนัก

น.สพ.ดร.มาโนชญ์ ยินดี วิทยาลัยสัตวแพทยศาสตร์อัครราชกุมารรี มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์

ปัจจัยที่สำคัญ คือ พื้นที่รองรับ เพราะว่าควายป่าอยู่ในพื้นที่ราบ พื้นที่ริมน้ำ

คราวนี้ก็มองว่าห้วยขาแข้งตอนล่าง พื้นที่ 63 ตารางกิโลเมตร แต่ 63 กิโลเมตร จุดที่จะมีน้ำ มีหญ้า มีพืชอาหารที่ขึ้นริมน้ำมันมีน้อย

ในประเด็นที่สอง คือ ห้วยขาแข้งมันอยู่ในหุบที่เป็นหุบกว้าง ในแต่ละปีพอฝนตกหนัก น้ำจากริมลำห้วยท่วมขึ้นมาถึงที่ราบ พอหน้าเอ่อแบบนั้นพืชอาหารมันโดนน้ำท่วม หรือพัดกวาดหายไปเลย

รศ.ดร.นริศ ภูมิภาคพันธ์ ภาควิชาวิทยาป่าไม้ คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

โอกาสที่จะทำให้ยั่งยืน อาจจะต้องมีการนำประชากรส่วนหนึ่งไปทำการเพาะเลี้ยง แล้วก็ทำการหาพื้นที่ แหล่งที่อยู่อาศัยแหล่งที่สอง เพื่อนำควายป่าที่เราเพาะเลี้ยงได้ ขยายไปอยู่ในพื้นที่พื้นที่ใหม่ เผื่อถ้าพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่งหมด เรายังมีต้นทุนพอที่จะสร้างประชากรใหม่ได้

ถ้าคุยเรื่องควายป่าเนี้ย มันไม่ใช่หยุดอยู่ที่ว่า มันฝูงสุดท้าย จริงๆ มันประชากรเดียวมันอยู่ตรงนั้น คือมันก็ต้องมาคิดกันว่า เราจะทำยังไงมันจะเพิ่มขึ้น หรือมันจะอยู่รอดไปได้ยาวนานกว่านี้

รศ.ดร.รัตนวัฒน์ ไชยรัตน์ ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยสัตว์ป่าและพันธุ์พืช คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

ขอขอบคุณ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช รศ.ดร.นริศ ภูมิภาคพันธ์ ผศ.ดร.น.สพ.มาโนชญ์ ยินดี รศ.ดร.รัตนวัฒน์ ไชยรัตน์ ภาณุเดช เกิดมะลิ ที่ปรึกษาสารคดี ศศิน เฉลิมลาภ อนรรฆ พัฒนวิบูลย์ พรกมล จรบุรมย์ บทสารคดี อินทรชัย พาณิชกุล ถ่ายภาพ วรกร พัวพัน บริษัท เพียวด็อค ครีเอทีฟ จำกัด บริษัทอาชิ แคลน จำกัด ณรงค์ สุวรรณรงค์ รศ.ดร.รัตนวัฒน์ ไชยรัตน์ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ตัดต่อ กราฟฟิก ฐิติพงษ์ สุขสมบูรณ์เลิศ ควบคุมการผลิต เอกวิทย์ เตระดิษฐ์ วรกร พัวพัน

ชมสารคดีตอนอื่นๆ